Voor LGBTQ+-personen in Indonesië wordt de toegang tot hiv-zorg steeds moeilijker. Amerikaanse bezuinigingen hebben belangrijke preventieprogramma’s en begeleiding stilgelegd. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch waarschuwt in een nieuw rapport dat hierdoor mensen zonder noodzakelijke ondersteuning komen te zitten, terwijl discriminatie en angst voor politieoptreden de situatie verder verslechteren.
De Amerikaanse regering heeft in 2025 fors bezuinigd op internationale ontwikkelingshulp. Een van de gevolgen is het wegvallen van belangrijke hiv-programma’s in Indonesië.
Volgens een op 11 november 2026 gepubliceerd onderzoek van Human Rights Watch zijn vooral homoseksuele mannen, transgender personen en andere mensen met een verhoogd risico op hiv hierdoor getroffen.
Veel van deze mensen waren afhankelijk van lokale organisaties die hulp boden bij hiv-tests, preventie, medicatie en begeleiding.
Door het verdwijnen van Amerikaanse financiering moesten verschillende van deze activiteiten worden beëindigd.
Human Rights Watch waarschuwt dat hierdoor jarenlang opgebouwde vooruitgang in de bestrijding van hiv verloren dreigt te gaan.
Uit Amerikaanse overheidsgegevens die Human Rights Watch aanhaalt, blijkt dat de toegezegde financiering voor hiv-programma’s in Indonesië is gedaald van 11,9 miljoen dollar in begrotingsjaar 2024 naar 7,9 miljoen dollar in 2025.
Dat is een daling van ongeveer 34 procent.
Vooral de beëindiging van door USAID gefinancierde gemeenschapsprogramma’s heeft grote gevolgen.
Deze programma’s waren belangrijk omdat veel LGBTQ+-personen in Indonesië niet gemakkelijk terechtkunnen bij reguliere gezondheidsinstellingen.
Sommigen vrezen discriminatie, anderen zijn bang dat hun seksuele gerichtheid of genderidentiteit bekend wordt.
Lokale hulpverleners vormden daarom vaak de verbinding tussen kwetsbare groepen en de gezondheidszorg.
De gevolgen van de bezuinigingen zijn inmiddels merkbaar.
Hulpverleners vertellen Human Rights Watch dat zij het contact met patiënten verliezen. Sommige mensen halen hun hiv-medicatie te laat op of slaan doses over.
Ook is er minder capaciteit om nieuwe infecties op te sporen en mensen te begeleiden bij hun behandeling.
Voorheen hielpen lokale organisaties bijvoorbeeld met vertrouwelijke hiv-tests, het verstrekken van condooms en informatie over PrEP, een medicijn dat hiv-infectie kan helpen voorkomen.
Daarnaast begeleidden medewerkers patiënten naar ziekenhuizen en klinieken, hielpen ze met vervoer en zorgden ze ervoor dat mensen hun behandeling konden voortzetten.
Juist deze persoonlijke ondersteuning is volgens de onderzoekers essentieel.
Wanneer mensen met hiv hun behandeling onderbreken, kan dat ernstige gevolgen hebben voor hun gezondheid.
De problemen worden versterkt door de maatschappelijke en juridische positie van LGBTQ+-personen in Indonesië.
Hoewel het land een grote en diverse bevolking heeft, krijgen homoseksuele en transgender personen regelmatig te maken met discriminatie en vijandigheid.
Volgens Human Rights Watch worden privébijeenkomsten van LGBTQ+-personen soms door de politie binnengevallen.
Ook zijn er gevallen waarbij condooms en vermoedelijke hiv-medicatie als bewijsmateriaal worden gebruikt bij politieonderzoeken.
Dat kan ertoe leiden dat mensen bang worden om preventiemiddelen bij zich te dragen of medische hulp te zoeken.
De nieuwe Indonesische strafwetgeving, die op 1 januari 2026 van kracht werd, heeft de zorgen verder vergroot.
Deze wet stelt seksuele relaties buiten het huwelijk onder bepaalde omstandigheden strafbaar. Omdat het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht in Indonesië niet wordt erkend, kunnen ook homoseksuele relaties hierdoor worden geraakt. Vervolging op grond van deze bepalingen is afhankelijk van een klacht door bepaalde naaste familieleden.
Voor LGBTQ+-personen ontstaat zo een situatie waarin zowel hun gezondheid als hun persoonlijke veiligheid onder druk staat.
Voor transgender personen zijn de problemen vaak nog groter.
Wanneer officiële identiteitsdocumenten niet overeenkomen met hun genderidentiteit, kunnen zij bij een bezoek aan een zorginstelling ongewild worden geconfronteerd met hun vroegere naam of met ongewenste vragen.
Dat kan leiden tot vernedering, discriminatie of het vermijden van medische zorg.
Lokale hulpverleners hielpen transgender personen voorheen bij het regelen van identiteitsdocumenten, verzekeringen en afspraken met zorgverleners.
Nu die ondersteuning grotendeels is weggevallen, moeten veel mensen deze obstakels zelfstandig overwinnen.
Volgens Human Rights Watch kan dat ertoe leiden dat mensen helemaal afzien van noodzakelijke behandeling.
De cijfers die Human Rights Watch aanhaalt, laten zien waarom gerichte preventie zo belangrijk is.
De geschatte hiv-prevalentie onder de algemene bevolking in Indonesië bedraagt ongeveer 0,4 procent.
Onder mannen die seks hebben met mannen ligt dat percentage volgens de aangehaalde gegevens rond de 22 procent. Onder transgender personen gaat het om ongeveer 25 procent.
Deze cijfers hebben betrekking op specifieke onderzochte bevolkingsgroepen en betekenen niet dat iedere LGBTQ+-persoon een verhoogd risico loopt.
Ze onderstrepen wel het belang van toegankelijke, gerichte en niet-discriminerende gezondheidszorg.
Human Rights Watch wil dat de Indonesische overheid meer investeert in hiv-preventie en behandeling.
Ook moeten internationale donoren volgens de organisatie helpen om de verdwenen ondersteuning te herstellen.
De mensenrechtenorganisatie vraagt daarnaast om betere bescherming tegen discriminatie, een einde aan onrechtmatige politieacties en een gezondheidszorg waarin iedereen zonder angst terechtkan.
De Amerikaanse regering wordt opgeroepen om de continuïteit van hiv-programma’s te waarborgen en duidelijkheid te geven over de gevolgen van het stopzetten van financiering.
Het onderzoek laat zien hoe internationale politieke besluiten directe gevolgen kunnen hebben voor het dagelijks leven van mensen aan de andere kant van de wereld.
Voor LGBTQ+-personen in Indonesië gaat het niet alleen om geld of beleid, maar om de mogelijkheid om medische hulp te krijgen, gezond te blijven en zonder angst zichzelf te kunnen zijn.
De strijd tegen hiv heeft de afgelopen decennia wereldwijd enorme vooruitgang geboekt. Moderne behandelingen maken het mogelijk om met hiv een lang en gezond leven te leiden.
Maar daarvoor moeten mensen wel toegang hebben tot medicijnen, preventie en betrouwbare begeleiding.
Niemand zou noodzakelijke gezondheidszorg mogen verliezen vanwege diens seksuele gerichtheid, genderidentiteit of financiële omstandigheden.
Bron: Human Rights Watch, rapport ‘We Want to Be Treated as Human: Impact of US Foreign Aid Cuts on HIV/AIDS Prevention and Care in Indonesia’, gepubliceerd op 11 november 2026.
Een belangrijke ontmoetingsplek voor LGBTQ+-jongeren in Amsterdam-Zuidoost dreigt vanaf januari 2027 te verdwijnen. Stichting House of B organiseert wekelijks gratis ballroomlessen in het Bijlmer Parktheater, waar jongeren niet alleen kunnen dansen, maar ook zichzelf kunnen zijn. Door problemen met een subsidieaanvraag is de toekomst van het initiatief onzeker. Meer dan […]
