De Verenigde Naties roepen Turkije op om mensen die willekeurig zijn vastgezet tijdens de recente acties tegen LGBTQ+ personen en organisaties onmiddellijk vrij te laten. Het VN-mensenrechtenbureau maakt zich grote zorgen over de massale arrestaties. Ook zijn er meldingen van mogelijke mishandeling in detentie en toenemende druk op LGBTQ+ organisaties en mensenrechtenverdedigers.
De oproep komt van VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten Volker Türk. Volgens het VN-mensenrechtenbureau zijn er berichten over de arrestatie en detentie van meer dan 150 LGBTQ+ personen en mensenrechtenverdedigers.
Daarnaast vraagt de VN aan Turkije om de rechten van iedereen te respecteren. Daarbij mag geen onderscheid worden gemaakt op basis van seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Mensen die willekeurig zijn vastgezet, moeten volgens de organisatie direct worden vrijgelaten.
Tientallen mensen in voorlopige hechtenis
De Turkse politie begon afgelopen weekend met een landelijke operatie. Daarbij vonden invallen plaats bij LGBTQ+ organisaties, woningen, bars, nachtclubs en andere locaties in verschillende Turkse steden.
Minister van Justitie Akın Gürlek maakte bekend dat het onderzoek betrekking heeft op 162 personen, negen organisaties en dertien bedrijven in vijftien provincies. Dat aantal staat voor personen en organisaties tegen wie juridische procedures lopen en is dus niet hetzelfde als het aantal arrestaties.
Inmiddels hebben rechtbanken in verschillende provincies ten minste 82 mensen in voorlopige hechtenis geplaatst. Daarbij gaat het niet uitsluitend om LGBTQ+ activisten. Onder de verdachten bevinden zich ook mensen die worden beschuldigd van onder meer prostitutie, drugsdelicten en andere strafbare feiten.
Onder de aangehouden personen bevinden zich wel meerdere activisten en medewerkers van LGBTQ+ organisaties. Zo werden deze week acht leden van de bekende belangenorganisatie Kaos GL in voorlopige hechtenis geplaatst. Ze worden onder meer beschuldigd van het verspreiden van obsceen materiaal. Kaos GL spreekt zelf van een politiek gemotiveerde aanpak.
Regering zegt gezinnen en kinderen te willen beschermen
De Turkse regering verdedigt de operatie als een maatregel om kinderen en het gezin te beschermen. De landelijke actie wordt door de autoriteiten aangeduid als ‘My Family is Safe’ en sluit aan bij het bredere regeringsbeleid rond traditionele gezinswaarden.
Mensenrechtenorganisaties en LGBTQ+ belangenorganisaties betwisten die uitleg. Zij vrezen dat strafrechtelijke onderzoeken worden gebruikt om activisten, maatschappelijke organisaties en LGBTQ+ personen onder druk te zetten.
Internationale kritiek groeit
De kritiek op de Turkse aanpak komt inmiddels niet alleen van mensenrechtenorganisaties.
Vertegenwoordigers op het gebied van mensenrechten en LGBTQ+ rechten uit Nederland, Duitsland, Frankrijk, Zweden, Finland en IJsland hebben gezamenlijk hun zorgen uitgesproken. Zij noemen de recente maatregelen tegen mensenrechtenverdedigers en LGBTQ+ organisaties zeer zorgwekkend en roepen Turkije op vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering te respecteren.
Ook de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Michael O’Flaherty, heeft kritiek geuit. Hij waarschuwde dat een beroep op traditionele gezinswaarden niet mag worden gebruikt om fundamentele rechten van LGBTQ+ personen en maatschappelijke organisaties te beperken.
Druk op LGBTQ+ gemeenschap neemt toe
Relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht zijn legaal in Turkije. Toch staan LGBTQ+ personen en organisaties al langer onder politieke en maatschappelijke druk.
Pride-evenementen zijn de afgelopen jaren regelmatig verboden of door de politie beëindigd. Ook zijn websites van LGBTQ+ organisaties geblokkeerd en worden maatschappelijke organisaties geconfronteerd met onderzoeken en juridische procedures.
De recente landelijke operatie vergroot die druk verder. Mensenrechtenorganisaties vrezen dat niet alleen individuele activisten worden getroffen, maar ook organisaties waarop LGBTQ+ personen vertrouwen voor ondersteuning, informatie en belangenbehartiging.
Met de oproep van de Verenigde Naties krijgt de situatie nu nadrukkelijk internationale aandacht. De VN vraagt Turkije niet alleen om willekeurig vastgezette personen vrij te laten, maar ook om ervoor te zorgen dat LGBTQ+ personen en mensenrechtenverdedigers hun werk zonder discriminatie kunnen blijven doen.
